การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ

การใช้งานไอทีเป็นเรื่องใกล้ตัวของเราทุกคน อย่างไรก็ตามการใช้งานไอทีอาจส่งผลกระทบต่อผู้ใช้งาน ดังนั้น การเรียนรู้ การทำความเข้าใจเงื่อนไขการใช้งานจึงเป็นสิ่งสำคัญ

การศึกษาเงื่อนไขการใช้งาน

การใช้งานไอทีในปัจจุบันมีทั้งแบบมีค่าใช้จ่ายและแบบไม่เสียค่าใช้จ่าย แต่ทุกระบบที่ให้บริการมีการกำหนดเงื่อนไขการใช้งานทั้งสิ้น ซึ่งบางระบบให้ชำระด้วยเงิน หรือบางระบบชำระด้วยการกรอกข้อมูลต่างๆ เป็นข้อแลกเปลี่ยน เงื่อนไขการใช้งานอาจถูกกำหนดด้วยข้อตกลง เช่น

1. ลิขสิทธิ์ (Copyright) ลิขสิทธิ์ใช้กับงานสร้างสรรค์ทุกประเภท ได้รับความคุ้มครองทันทีที่สร้างขึ้นโดยไม่ต้องจดทะเบียน เป็นทรัพย์สินทางปัญญาที่ไม่มีรูปร่าง แต่กฎหมายให้ความคุ้มครองโดยให้เจ้าของลิขสิทธิ์เป็นผู้มีสิทธิแต่ผู้เดียว (Exclusive rights) คุ้มครองเฉพาะรูปแบบของการแสดงออกของความคิด (Expression of ideas) ไม่คุ้มครองถึงตัวความคิดที่ยังไม่ได้ถ่ายทอดออกมา

2. สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ (Creative Commons: CC) เป็นองค์กรไม่แสวงกำไรที่สนับสนุนการใช้เนื้อหาโดยไม่ถูกจำกัดจากสัญญาอนุญาต สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์จะเอื้อให้มีการใช้สื่อทั้ง ภาพ เสียง ข้อมูล โดยการแบ่งแยกสัญญาอนุญาตย่อยออกสำหรับการแจกจ่ายและการใช้ข้อมูล โดยอ้างอิงถึงเจ้าของลิขสิทธิ์เดิม

🛡️ สัญลักษณ์ข้อกำหนด Creative Commons ที่ควรทราบ

CC-BY

แสดงที่มา: ต้องให้เครดิตเจ้าของผลงาน นำไปใช้ ทำซ้ำ หรือดัดแปลงได้แม้เพื่อการค้า

CC-BY-SA

อนุญาตแบบเดียวกัน: ถ้าดัดแปลงงาน ต้องใช้สัญญาอนุญาตแบบเดิมกับงานใหม่

CC-BY-ND

ไม่ดัดแปลง: นำไปใช้งานได้ตามต้นฉบับเดิมเท่านั้น ห้ามแก้ไขหรือดัดแปลงใดๆ

CC-BY-NC

ไม่ใช้เพื่อการค้า: นำไปใช้ ทำซ้ำ ดัดแปลงได้ แต่ต้องไม่ใช่เพื่อแสวงหาผลกำไร

CC-BY-NC-SA

ไม่ใช้การค้า & แบ่งปัน: ห้ามใช้เพื่อการค้า และงานที่ดัดแปลงต้องใช้สัญญาเดิม

CC-BY-NC-ND

เคร่งครัดที่สุด: ห้ามใช้เพื่อการค้า และห้ามดัดแปลงผลงานต้นฉบับ

แนวทางการใช้ไอทีอย่างปลอดภัย

การใช้งานไอทีผ่านสมาร์ทโฟนที่ติดตั้งแอปพลิเคชันฟรี มักจะมีเงื่อนไขที่เราละเลยการอ่าน การใช้ไอทีให้ปลอดภัยจำเป็นต้องเข้าใจประเด็นต่างๆ ดังนี้:

กิจกรรมฝึกทักษะ

ถ้านักเรียนไม่มีแฟลชไดรว์ เมื่อมาเรียนวิชาวิทยาการคำนวณแล้วต้องนำไฟล์งานกลับไปทำต่อที่บ้าน นักเรียนจะแก้ปัญหาในการเก็บข้อมูลอย่างไร? ให้อธิบายขั้นตอนการแก้ปัญหาอย่างละเอียด

📝 แบบทดสอบ: ลิขสิทธิ์และเงื่อนไขการใช้งาน

ทดสอบความเข้าใจเกี่ยวกับสัญลักษณ์ CC และกฎหมายลิขสิทธิ์

ข้อที่ 1: สัญลักษณ์ Creative Commons ในรูปภาพนี้มีความหมายว่าอย่างไร?

นำไปใช้เพื่อการค้าได้ แต่ต้องอ้างอิงแหล่งที่มา

ต้องอ้างอิงแหล่งที่มา และ "ห้าม" นำไปใช้เพื่อการค้า

ห้ามดัดแปลงผลงานต้นฉบับ

ข้อที่ 2: ข้อใดกล่าวถูกต้องเกี่ยวกับ "ลิขสิทธิ์" (Copyright)?

ได้รับความคุ้มครองทันทีที่สร้างสรรค์ผลงาน โดยไม่ต้องจดทะเบียน

คุ้มครองเฉพาะไอเดียที่อยู่ในหัว แม้ยังไม่ได้ทำออกมา

งานลิขสิทธิ์ต้องเป็นงานที่จดทะเบียนต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญาแล้วเท่านั้น

ข้อที่ 3: สัญลักษณ์ใดที่กำหนดว่า "หากนักเรียนดัดแปลงงาน ต้องใช้สัญญาอนุญาตแบบเดิมกับงานใหม่"?

CC-BY-ND (No Derivatives)

CC-BY-SA (Share Alike)

CC-BY-NC (Non Commercial)

ข้อที่ 4: หากนักเรียนเจอผลงานที่มีสัญลักษณ์ CC-BY-ND นักเรียนสามารถทำสิ่งใดได้บ้าง?

นำภาพไปตัดต่อใหม่ให้สวยขึ้นแล้วโพสต์ลงเน็ต

นำไปใช้เผยแพร่ต่อตามต้นฉบับเดิมเป๊ะๆ โดยอ้างอิงเจ้าของ

นำไปวาดใหม่ในสไตล์ของตัวเอง

0

เก่งมาก! คุณมีความเข้าใจเรื่องลิขสิทธิ์เป็นอย่างดี