กฎหมายบังคับให้ประชาชนไทยทุกคนต้องมีบัตรประจำตัวประชาชน เพื่อความสะดวกในการบ่งชี้ว่าคนนั้นคือใคร อายุเท่าไร ภูมิลำเนาอยู่ที่ไหน และเพื่อความสะดวกในการค้นคว้าหาตัวบุคคลและประวัติของบุคคลนั้น รวมถึงการใช้เป็นหลักฐานสำคัญในการติดต่อสัมพันธ์ระหว่างกันเพื่อดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ ทั้งด้านการเมือง เศรษฐกิจ และสังคม เช่น การเลือกตั้ง การไปเปิดบัญชีฝากเงินที่ธนาคาร การสมัครและสอบเข้าศึกษาต่อ การติดต่อกับหน่วยงานราชการต่าง ๆ เป็นต้น ดังนั้น บัตรประจำตัวประชาชนจึงมีความจำเป็นต่อการดำเนินชีวิตประจำวันของคนไทย และมีผลต่อข้อมูลสถิติด้านประชากรศาสตร์ เช่น จำนวนประชากรจำแนกตามเพศ และอายุของคนไทยที่สามารถวิเคราะห์ได้จากหน่วยงานทะเบียนราษฎร และกองบัตรประจำตัวประชาชน
ประโยชน์ของบัตรประจำตัวประชาชน
การมีบัตรประจำตัวประชาชนนั้นเป็นประโยชน์ต่อตนเองมาก ในด้านการติดต่อกับทางราชการและธุรกิจอื่นที่ต้องการหลักฐานการแสดงตน อายุ และภูมิลำเนาของผู้ถือบัตร ดังตัวอย่างต่อไปนี้:
ผู้รับเงินธนาณัติจะต้องไปรับเงิน ณ ที่ทำการไปรษณีย์จะต้องแสดงบัตรประจำตัวประชาชนต่อพนักงาน หรือในกรณีที่ฝากผู้อื่นไปรับเงินแทน ก็จะต้องมอบบัตรประจำตัวประชาชนของตนให้แก่ผู้รับมอบฉันทะเพื่อแสดงหลักฐาน
ผู้เปิดบัญชีครั้งแรกต้องมีบัตรประจำตัวประชาชนแสดงต่อพนักงานธนาคารผู้มีหน้าที่รับฝาก เพื่อความถูกต้องในการระบุเจ้าของบัญชี
ทั้งการเลือกตั้งระดับประเทศและท้องถิ่น (ส.ส., ส.ว., อบต. หรือเทศบาล) ผู้ใช้สิทธิจะต้องแสดงบัตรประจำตัวประชาชนต่อเจ้าหน้าที่ประจำหน่วยเลือกตั้งทุกครั้งก่อนลงคะแนนเสียง
ผู้ซื้อและผู้ขายต้องนำบัตรประจำตัวประชาชนแสดงต่อเจ้าพนักงานที่ดินที่ปฏิบัติหน้าที่ เพื่อทำนิติกรรมให้ถูกต้องตามกฎหมาย
เมื่อมีเหตุที่จะต้องแจ้งความดำเนินคดีในเรื่องใดก็ตาม ผู้แจ้งต้องแสดงบัตรประจำตัวประชาชนต่อเจ้าหน้าที่ตำรวจเพื่อยืนยันตัวตน
ไม่ว่าจะเป็นหน่วยงานของราชการหรือเอกชน ผู้สมัครต้องแสดงบัตรประจำตัวประชาชนเพื่อเป็นหลักฐานประกอบเอกสารการสมัครงาน
