กลไก (Mechanism) หมายถึง ส่วนของอุปกรณ์ที่ทำหน้าที่ส่งผ่านการเคลื่อนที่ ทำให้มีการเปลี่ยนตำแหน่งจากต้นทางไปยังปลายทางของการเคลื่อนที่ หรือทำหน้าที่เปลี่ยนทิศทาง ความเร็ว ลักษณะการเคลื่อนที่ นอกจากนี้ยังช่วยผ่อนแรงให้ทำงานได้ง่ายขึ้น มีประสิทธิภาพมากขึ้น
การทำงานของกลไกนั้นต้องอาศัยอุปกรณ์หรือชิ้นส่วนเป็นตัวทำให้เกิดการทำงานในลักษณะต่างๆ ซึ่งอุปกรณ์แต่ละประเภทจะมีหน้าที่แตกต่างกันไป ในบทเรียนนี้จะขอยกตัวอย่าง ล้อและเพลา ซึ่งเป็นกลไกอย่างง่ายที่พบเห็นได้ทั่วไป
ล้อและเพลา เป็นกลไกที่ช่วยผ่อนแรงในการทำงาน ประกอบด้วยวัตถุทรงกระบอก 2 อันที่มีขนาดแตกต่างกันและอยู่ติดกัน
- ล้อ: วัตถุที่มีขนาดใหญ่
- เพลา: วัตถุที่มีขนาดเล็กกว่า
เมื่อส่วนใดส่วนหนึ่งหมุน จะทำให้อีกส่วนหมุนตาม โดยสามารถประยุกต์ใช้ได้ 2 ลักษณะดังนี้:
1 ออกแรงหมุนล้อ → เพลาหมุน
เน้นการ "ผ่อนแรง" เช่น ลูกบิดประตู, ไขควง, ที่เปิดกระป๋อง, สว่านมือ
2 ออกแรงหมุนเพลา → ล้อหมุน
เน้นการ "เพิ่มระยะทาง/ความเร็ว" เช่น พัดลม, ล้อรถยนต์, สว่านไฟฟ้า
🌱 กิจกรรมแปลงผักอัจฉริยะ
เด็กชายอินเตอร์ต้องการนำกลไกมาช่วยในการดูแลพืชในแปลงผักให้สะดวกสบายมากขึ้น นักเรียนคิดว่าจะช่วยเด็กชายอินเตอร์นำกลไกอะไรมาใช้งานในแปลงผักได้อย่างไร?
โจทย์: ให้นักเรียนเขียนอธิบายพร้อมกับวาดภาพกลไกที่ประยุกต์ใช้กับแปลงผักของเด็กชายอินเตอร์
ใบงานออกแบบ: กลไกในแปลงผักของเด็กชายอินเตอร์
ลากกลไกที่เหมาะสมไปวางในจุดต่างๆ และอธิบายการทำงาน
🛠️ เลือกกลไกที่นี่:
ทำไมคุณถึงเลือกกลไกนั้นมาใช้ในจุดดังกล่าว และมันช่วยผ่อนแรงหรือเพิ่มประสิทธิภาพอย่างไร?