⚖️ ความหมายของทรัพย์สินทางปัญญา
ทรัพย์สินทางปัญญา หมายถึง สิทธิทางกฎหมายที่ให้เจ้าของสิทธิ หรือ “ผู้ทรงสิทธิ” มีอยู่เหนือสิ่งที่เกิดจากความคิดสร้างสรรค์ทางปัญญาของมนุษย์ แบ่งออกได้ 2 ประเภทหลัก คือ
“ทรัพย์สินทางอุตสาหกรรม” และ “ลิขสิทธิ์”
สำหรับทรัพย์สินทางอุตสาหกรรมยังแบ่งออกได้อีก 8 ประเภท ได้แก่ :
(1) สิทธิบัตร
(2) อนุสิทธิบัตร
(3) เครื่องหมายการค้า
(4) ความลับทางการค้า
(5) สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์
(6) แบบผังภูมิวงจรรวม
(7) คุ้มครองพันธุ์พืช
(8) ภูมิปัญญาท้องถิ่น
💡 ข้อควรจำ: สิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาจัดเป็นคนละส่วนกับการเป็นเจ้าของวัตถุ เช่น คุณครอบครองหนังสือ (เป็นเจ้าของหนังสือที่จับต้องได้) แต่คุณไม่มีสิทธิ์ทำซ้ำหรือพิมพ์หนังสือเล่มนั้นขายเอง (สิทธิ์เป็นของผู้ทรงสิทธิบัตร/ลิขสิทธิ์) การละเมิดสิทธิอาจมีผลทางกฎหมายแม้คุณจะเป็นเจ้าของสินค้าชิ้นนั้นก็ตาม
🎨 ลิขสิทธิ์ (Copyright)
สิทธิทางกฎหมายที่มอบให้ผู้สร้างสรรค์งานแต่เพียงผู้เดียวในการเผยแพร่ ทำซ้ำ หรือดัดแปลงงานสร้างสรรค์ทางปัญญาในรูปแบบต่าง ๆ ดังนี้:
งานวรรณกรรม
หนังสือ จุลสาร สิ่งเขียน สิ่งพิมพ์ คำปราศรัย โปรแกรมคอมพิวเตอร์
งานนาฏกรรม
การรำ การเต้น การทำท่า หรือการแสดงประกอบเป็นเรื่องราว (รวมถึงละครใบ้)
งานศิลปกรรม
จิตรกรรม ประติมากรรม ภาพถ่าย งานสถาปัตยกรรม แผนผัง และศิลปะประยุกต์
งานดนตรีกรรม
คำร้อง ทำนอง การเรียบเรียงเสียงประสาน และโน้ตเพลง
งานสิ่งบันทึกเสียง
เทปเพลง ซีดีที่บันทึกเสียง (ไม่รวมเสียงประกอบภาพยนตร์)
งานโสตทัศนวัสดุ
วีดีโอเทป วีซีดี ดีวีดี ที่บันทึกภาพหรือภาพและเสียงที่เล่นซ้ำได้
งานภาพยนตร์
ภาพยนตร์ รวมทั้งเสียงประกอบของภาพยนตร์นั้นด้วย
งานแพร่เสียงแพร่ภาพ
การกระจายเสียงวิทยุ การแพร่ภาพโทรทัศน์
⏳ ตารางสรุปอายุการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา
(ตามกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาของประเทศไทย)
| ประเภทงาน | ระยะเวลาการคุ้มครอง |
|---|---|
|
ลิขสิทธิ์ งานสร้างสรรค์ทั่วไป (วรรณกรรม, ศิลปกรรม, ดนตรี ฯลฯ) |
ตลอดอายุผู้สร้างสรรค์ + 50 ปี นับตั้งแต่วันที่ผู้สร้างสรรค์เสียชีวิต |
|
ลิขสิทธิ์ ภาพถ่าย, โสตทัศนวัสดุ, ภาพยนตร์ |
50 ปี นับตั้งแต่สร้างสรรค์ หรือโฆษณาครั้งแรก |
|
สิทธิบัตร สิทธิบัตรการประดิษฐ์ (เทคโนโลยีขั้นสูง, เครื่องจักร, ยา) |
20 ปี นับตั้งแต่วันขอรับสิทธิบัตร (ต่ออายุไม่ได้) |
|
สิทธิบัตร อนุสิทธิบัตร (สิ่งประดิษฐ์เล็กน้อย, พัฒนาต่อยอด) |
สูงสุด 10 ปี (6 ปี และต่ออายุได้อีก 2 ครั้ง ครั้งละ 2 ปี) |
|
สิทธิบัตร สิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ |
10 ปี นับตั้งแต่วันขอรับสิทธิบัตร (ต่ออายุไม่ได้) |
|
เครื่องหมายการค้า โลโก้, ชื่อยี่ห้อ |
10 ปี ต่ออายุได้ทุกๆ 10 ปี (คุ้มครองได้ตลอดไป) |
📌 หมายเหตุ: ระยะเวลาที่กำหนดนี้มีผลเพื่อให้ผู้สร้างสรรค์ได้รับผลประโยชน์จากงานของตนในช่วงเวลาหนึ่ง หลังจากสิ้นสุดระยะเวลาดังกล่าว งานนั้นจะตกเป็นสมบัติของแผ่นดินเพื่อให้ผู้อื่นนำไปใช้ประโยชน์ต่อยอดได้โดยไม่ต้องขออนุญาต